Bernard Etxepare

LINGUAE VASCONUM PRIMITIAE

Fitxategi hau “liburu-e” bildumako alea da,
liburu elektronikoen irakurgailurako prestatua.

Liburu gehiago eskuratzeko:
              http://armiarma.com/liburu-e

Bertsio informatiko honen egilea: Josu Lavin; Urkiola, 1-1C 48990 - Getxo (Bizkaia)

http://klasikoak.armiarma.com/

Egileari buruzko informazioa:

       http://zubitegia.armiarma.com/egileak/00615.htm

LINGUAE VASCONUM PRIMITIAE

per Dominum Bernardum Dechepare

Rectorem sancti michælis veteris.

Aduertant Impressor, & lectores quod z. nunquam ponitur pro m. Neque t. ante i. pronunciatur pro .c. Et vbi virgula ponitur sub .ç. hoc modo quod fit dum præponitur vocalibus a.o.u. Tunc .c. ponunciabitur paulo asperius quam .z. vt in ce.ci.

Erregeren aduokatu bidezko eta nobleari

birthute eta hon guziez konplituiari

bere iaun eta iabe Bernard Leheteri

bernard exeparekoak

haren zerbitzari xipiak

gogo honez gorainzi bake eta osagarri.

       Zeren baskoak baitira abil animos eta jentil eta hetan izan baita eta baita szienzia guzietan lettratu handirik miraz nago iauna nola batere ezten asaiatu bere lengoaje propriaren faboretan heuskaraz zerbait obra egitera eta skributan imeitera zeren ladin publika mundu guzietara berze lengoajiak bezala hain. skribatzeko hon dela. Eta kausa honegatik gelditzen da abataturik ezein reputazione bage eta berze nazione orok uste dute ezin deusere skriba daiteiela lengoaje hartan nola berze orok baitute skribatzen berian.

       Eta zeren orai zuk iauna noble eta naturazkoak bezala baituzu estimatzen goratzen eta ohoratzen heuskara zuri neure iaun eta iabia bezala igorten darauritzut heuskarazko kopla batzu ene ignoranziaren araura eginak. Zeren iauna haiek ikhusirik eta korrejiturik plazer duzun bezala irudi bazautzu inprimi erazi dizazun eta zure eskutik orok dugun ioia ederra Inprimiturik heuskara orano izan eztena eta zure hatse honetik dadin aitzinerat augmenta kontinua eta publika mundu guzietara eta baskoek berzek bezala duten bere lengoajian skribuz zerbait doktrina eta plazer harzeko solaz egiteko kantatzeko eta denbora igaraiteko materia eta jinen direnek gero duten kausa oboro haren abanzatzeko eta obligato giren guziak jeinkoari othoiz egitera dizun mundu honetan prosperoki bizia eta berzian parabizuia. Amen.

DOKTRINA KRISTIANA

Munduian den gizon orok behar luke pensatu

Iangoikoak nola duien batbedera formatu

Bere irudi propiara gure arima kreatu

Memoriaz borondatez endelgiaz goarnitu.

Ezein iaunek eztu nahi muthil gaixtoa eduki

Ez pagatu soldatarik zerbizatu gaberik

Iangoikua ari duzu hala hala gureki

Gloriarik ez emanen hongi egin gaberik

Muthilek gure zerbizutan deramate urthia

Soldata apphur bategatik harzen pena handia

Iangoikoak behar luke guk bezanbat balia

Zerbizatu behar dugu emaitekoz gloria.

Ogirik eztakusat bilzen hazi erein gaberik

Nork zer hazi erein bilzen dizi komunki

Obra honak ukhenen du goalardona frangoki

Bai etare bekhatuiak punizione segurki.

Zeren ieinkoa egun oroz ongi ari baizaigu

Guk ere hala behar dugu harzaz unsa orhitu

Gure hatse eta fina hura dela pensatu

Goiz et arrats orhituki haren izena laudatu.

              Arratsian

Arratsian ezitian gomendadi ieinkoari

Eta othoi begirezan peril guzietarik

Gero irazar adinian orhit adi bertarik

Zenbait ere orazione erraitera debotki.

              Goizian

Albadagik ioan adi elizara goizian

Ieinkoari han gomenda bere exe sainduian

Han sarzian pensa ezak aizinian nor duian

Norekila minzo izan han agoen artian.

              Ilherrian

Hilez unsa orhit adi ilherrian sarzian

Hi nolako ziradela bizi ziren artian

Hek bezala hil behar duk eta ez iakin orduia

Othoi egik ieinkoari deien barkamenduia.

              Batheiarria

Elizara izanian so egik bateiarrira

Pensa ezak han duiala rezebitu fedia

Ieinkoaren grazia eta saluazeko bidia

Hari egin albaiteza lehen ezaguzia.

              Gorpuz sainduia

Bertan gero so albaitegi non den gorpuz sainduia

Pensa ezak hura dela hire saluazalia

Adorezak debozionez eta galde grazia

Azken finian eman diazan rezebize dignia.

              Kuruzea

Kruzifika ikhus eta orhit adi orduian

Nola izan redemitu haren odol sainduiaz

Hark erio haritu dik hiri leian bizia

Pensa ezak nola eman hari bere ordia.

              Andredona Maria

Andere hona den lekhura ailxa izak begiak

Mundu oro eztakidik hura bezain balia

Ieinkoaren hurranena hura diagok glorian

Graziak oro bere eskuian nahi duien orduian.

O andere gloriosa eta ama eztia

zutan dago bekhatoren speranza guzia

Ni zugana niatorkezu bekhatore handia

Arimaren saluazera zu zakiztan balia.

              Sainduier

Sainduier ere egin ezak heure ezaguzia

Singularki nortan baituk heure debozionia

Zein sainduren besta daten orhit egun berian

Eta noren izenetan fundatu den eliza

Orhituki othoi egin dakizkian balia

              Orazione igandeko

Miserikordiaz bethe ziraden iaun eztia

Othoi enzun iazadazu neure orazionia

Bizi nizan artian eta erioko phunduian

zuk idazu othoi oso neure endelgamenduia

Alteratu gabetarik zure fede sainduian

Gauzen unsa egiteko neure azken finian.

Eta orduian zuk idazu indar eta gratia

Bekatuiez ukheiteko bide dudan doluia

Perfektuki egiteko neure konfesionia

Neure bekhatuiez oroz dudan barkhamenduia

Bai digneki errezebi zure gorpuz sainduia

Baietare behar diren berze sagramenduiak.

Etsai gaiza jinen baita tentazera orduian

Nontik engana niroien bere arte guziaz

Othoi iauna enguztazu lagun zure sainduiak

Enetsaiak benzi enazan neure azken finian.

Ene arima orduian har othoi zure glorian

Nola baita redemitu zure odol sainduiaz

Eta nik han dakusadan zure begitartia

Eta sainduieki lauda zure majestatia

Goiz etarrastz egiten duk buluz eta beztizia

Gorpuzaren zerbizutan barazkari afaria

Arimaren saluazeko ieinkoaren ohorian

Ezaiala othoi neke gauza hoien egitia

Egun oroz ezin bada aste oroz igandian

Gure artian haur dakusat itsutarzum handia

Nola dugun zerbizazen hanbat gure etsaia

Iangoikua deskonozi gure saluazalia

Eta orok ezaguzen dela bidegabia

Anhiz jendez miraz nago neure buruiaz lehenik

Nola gauden mundu huneki hain borthizki iosirik

Hanbat jende dakuskula hunek enganaturik

Oranokoak igorritu oro buluzkorririk

Eta eztute gerokoek hantik eskapazerik

Personoro hil denian hirur zathi egiten

Gorpuzori ustelzera lur hozian egoizten

Unharzuna ahaidiek bertan dute partizen

Arima gaixoa dabilela norat ahal dagien

Hain biaje bortizian konpainia faltazen.

Orhituki igandian behar dugu pensatu

Zenbatetan egin dugun aste hartan bekatu

Orhit eta ieinkoari barkhamendu eskatu

Atorra nola arimere aste oroz garbitu.

Bi pundutan diagozu gure gauza guzia

Hongi egin badazagu segur parabizuia

Bekhatutan hil dadina bertan komdenatuia

Berze biderik ezin date hobenari begira.

Ehonere eztakusat bain laxo den arzainik

Otsoa henzen eztuienik bere ardietarik

Gure arimaz kargo dugu iangoikuak emanik

Nola gobernazen dugun batbederak so begi

Kondu hersi behar dugu harzaz eman segurki

Nori baitu bere odolaz karioki erosi

Hala zinets eztazana dauke enganaturik.

Kontenplatu behar dugu pasione sainduia

Eta sendi bihozian haren pena handia

Nola zagoen kuruzian oro zauriz bethia

Huin eskuiak izaturik eta buluzkorria

Ohoineki urkaturik nola gaizkigilia

Eta arhanzez koroaturik mundu ororen iabia

Haren gorpuz prezioso eta delikatuia

Gaizki eskarniaturik kta zathikatuia.

Elas orduian nola zagoen haren arima tristia

Haren ama maitia eta mundu ororen habia

Pena hetan ekusteaz bere seme maitia

Eta hilzen begietan mundu ororen bizia.

Biozian diraustazu gertuz ama eztia

zure orduko doloriak eta bihoz zauriak

Begiez nola zenakusan zure iabe handia

Orotarik lariola odol preziatuia

Hek nigatik ziradela ari nuzu khonduia.

Orhit adi nola duian egin anhiz bekhatu

Heien kausaz meretsitu anhizetan hondatu

Bere miserikordiaz nola huien guardatu

Eta dolu ukhen baduk bertan oro barkhatu

Eta agian hik eginen bertan berriz bekhatu.

Orhit adi iengoikoaren majestate handiaz

Zeruia lurra ixasoa daduzala eskuian

Saluazia damnazia erioa eta bizia

Estendizen orotara haren potestatia

Ezi eskapa bari ehor dauginian manuia.

Mundu honetan badirogu batak berzia engana

Bana berzian egiatik batbedera ioanen da

Nor nolako izan giren orduian ageriko da

Egin erran pensatuiak ageriko guziak.

Orhit adi ieinkoaren iustizia handiaz

Nola orok behar dugun eman khondu hersia

Egin oroz rezebitu gure meretsituia

Erioa dauginian baita haren mezuia.

Ordu hartan afer date hari apellazia

Hark ehori eztemaio oren baten epphia

Ezetare estimazen xipia ez handia

Batbederak egarriko orduian bere hatsia.

Orduian zer eginen dut gaixo bekhataria

Arartekoak faltaturen kontra iuje handia

Abokazen eztakike ehork haren gortian

Ogen oro publikoki agerturen orduian.

Elas othoi orok egin orai penitenzia

Behar orduian eztukegu gero agian aizina

Anhiz iende enganatu doa luzamenduiaz

Seguraturik ehork eztu egun baten bizia.

Gu girade egun oroz herioaren azpian

Behar dugu prest eduki gure gauza guzia

Gure gauzez ordenatu oso giren artian

Gero eztugun egiteko hezaz azken finian

Arimaz aski egiteko badukegu orduian.

Pensa othoi nola gauden bi bideren erdian

Salua bano damnazeko perileko punduian

Ehor fida eztadila othoi banitatian

Sainduiak eziraden sarthu banitatez glorian.

Elas othoi hunat beha bekhatore guzia

Bekhatuiaz damnazen du iangoikuak munduia

Zeren hanbat bekatutan deramagu bizia

Eta guhaurk gure faltaz galzen gure buruia.

Arzain orok bilzen ditu Irdiak arratsaldian

Lekhu honerat eramaiten eguraldi gaizian

Batbederak pensa beza arimaren gainian

Nola saluaturen duen hura bere finian.

Bekhatorek ifernuian dute pena handia

Pena handi izigarri ezein pausu gabia

Sekulakoz egon behar hango sugar bizian

zuhur denak hara eztohen egin penitenzia.

              Harmak erioaren kontra

Erioa iaugiten da guti uste denian

Eta agian ez emanen konfesione epphia

Hirur gauza albaditu ehork ere egiaz

Nola ere hil baitadi doha saluamenduian.

              Lehen egia

O iaun hona aitorzen dut bekhatore nizala

Eta gaizki egitiaz ogen handi dudala

Nik baizitut offensatu bide eztudan bezala

Dolu dizit eta damu zure kontra eginaz.

              Bigarren egia

O iaun hona gogo dizit oren present honetan

Goardazeko bekhaturik bizi nizan artian

Othoi iauna zuk idazu indar eta grazia

Gogo honetan irauteko neure bizi guzian.

              Heren egia

O iaun hona gogo dizit garizuma denian

Egiazki egiteko neure konfesionia

Bai etare konplizeko didan penitenzia

Othoi iauna zuk konfirma ene borondatia.

Eta hoiek egiazki ehork hala ezpaditu

Albailiaki duda gabe ezin dateiela salbu

Bere bekhatuiak oro baditu ere konfesatu

Eta hala zinhets beza nahi eztenak enganatu.

Apezek ez apezpikuk ez etare aitasainduk

Absoluazen halakoaren ezein bothererik eztu

Iangoikua bethiere bihozera so diagozu

Guhaurk bano segurago gure gogua diakutsu

Gogua gabe hura baitan hizak oro afer tuzu

Regla ezak egun oroz onsa heure etxia

Eure gauza guzietan emak dilijenzia

Eta eure trabailuia duian penitenzia

Iangoikua lauda ezak gauza ororen buruian.

Honekila albaiteza bethiere konuersa

Gaixtoeki ezin aite gaizki bezi probexa

Berzer egin eztazala nahi ezukeiena

Ez etare falta ere hiaurk nahi duiana

Lege honi segi bedi salbu nahi duiena.

              Hamar manamenduiak

Adorezak iangoiko bat onhestz oroz gainetik

Haren izena ez iura kausa gabe banoki

Igandiak eta bestak sanktifika debotki

Aita eta ama ohora izak bizi izan luzeki

Ehor erho eztazala ez etare gaizetsi

Nork beria baiezila emazterik ez hunki

Berzerena eztazala ebatsi ez eduki

Fama gaizik eztemala lagunari falsuki

Berzen emazte alabak ez desira gaixtoki

Ezetare unhasuna lekot bedi iustoki.

Manamenduiak hoiek dira iangoikuak emanik

Hok begira dizagula salua giten hegatik.

              Iudizio jenerala

Iudizio jeneralaz nola orhit eztira

Bekatutan bizi dira bethi bere aisira

Egun hartan gal ezkiten aizinetik begira

Han orduian eztukegu ehork ere aizina

Harzaz unsa orhitzia zuhurzia handi da

Arma arma mundu oro iudizio handira

Zeru eta lur ororen kreadore handia

Munduiaren iuiazera rigoroski heldu da

Nola gauden apphaindurik bat bederak begira.

Manamendu igorten du mundu guzietarik

Jende oro bat dakion iosafaten bildurik

Ehonere ehorere eskapatu gaberik.

Zeru eta lur guzia daude ikharaturik.

Erioa manazen du ezein falta gaberik

Hilak oro dakazela aizinera bizirik

Hantik harat eztukela bothererik iagoitik

Mundu oro iarriren da bi lekutan hersirik

Glorian ezpa ifernuian ezta eskapazerik.

Manazen du ifernuia andi eta bortizki

Han direnak igorizan luzamendu gaberik

Arima eta gorpuzetan nahi tuiela ikusi

Eta emanen daraiela zer baitute merezi.

Jende honak onsa pensa iuje hunen gainian

Nola duien guzietan potestate handia

Erioan ifernuian zeru eta lurrian

Zeren dabil haren kontra bada bekhatoria.

Gure artian haur dakusat itsutarzun handia

Nola dugun zerbizazen hanbat gure etsaia

Iangoikoa deskonozi gure saluazalia

Eta orok ezaguzen dela bidegabia.

Harren bier emanen du sentenzia pizuia

Elgarreki pena diten ifernuko garrian

Sekulako suian eta ezein pausu gabian

Orok othoi onsa pensa zer den irabazia.

Egundano ezta izan ez izanen iagoitik

Iudizio hain handirik ez etare borthizix

Sortu eta sorzekoak hilez gero pizturik

Orok hara behar dute eskusatu gaberik.

Anhiz gauza behar dira iudizio handian

Iujeak duien potestate parte ororen gainian

Demandantak erran dezan bere kausa egiaz

Baietare defendentak bere defensionia

Porogatu datenian nork dukeien zuzena

Sentenziaz eman dezan iujiak nori beria.

Egun hartan iuje date mundu ororen iabia

Baitu ororen gainian potestate handia

Akusari bera date eta konzienzia

Bekhatu oro publikoki ageriko orduian.

Bekhatoren kontra date orduian mundu guzia

Zeren duten ofenditu haien kreazalia

Ordu hartan ixil dauke triste bekhatoria

Orotarik zerraturik daude pausu guziak.

Iuje iauna iraturik egonen da gainetik

Irestera apphaindurik ifernuia azpitik

Etsai gaiza akusazen ezkerreko aldetik

Bekatuiak eskuinetik minzaturen publiki

Hire kontra heben gituk ihaurorrek eginik

Gaizkienik kontra date konzienza barnetik.

Estalzeko ez izanen ehonere lekhurik

Agerzera nork eginen ordu hartan bathirik

Mundu oro egonen da haien kontra Iarririk

Sainduak ere ordu hartan oro egonen ixilik

Iujeak ere ez enzunen ezein ere othoik

Egun harzaz orhit giten othoi hara gaberik.

Non dirate egun hartan hebengo iaun erregiak

Duke konde markes zaldun eta berze iaun nobliak

Eta haien armadako gizon sendoen balentiak

ordu hartan baliako guti haien potenziak.

Iurista eta theologo poeta eta doktoriak

Prokurador aduokatu iuje eta notariak

Ordu hartan ageriko klarki haien maliziak

Eta guti baliako kautela eta parleriak.

Aitasaindu kardenale apphez eta prelatuiak

Berez eta ardioroz eman behar han konduia

Egun hartan handiena izanen da erratuia

Eta bardin iuiaturen bandia eta xipia.

Afer date egun hartan hari apellazia

Ehonere eztazagu iaunik bere gainian

Malizia gaizi zaika eta maite egia

Elas othoi orok egin orai penitenzia

Egun hartan gero eztugun egiteko handia.

Seinaliak jinen dira aizinetik tristerik

Elementak ebiliren oro tribulaturik

Iguzkia ilhargia odoletan ezinik

Ixasoa samurturik goiti eta beheiti

Hango arrainak iziturik ebiliren ialgirik.

Eta lurra izigarri oro ikharaturik

zuhamuiek dakartela odolezko izerdi

Tenpestatez igorziriz aire oro samurrik

Mendi eta harri oro elgar zatikaturik

Mundu oro iarriren da suiak arrasaturik.

Iuje iaunak manaturen bera iaugin gaberik

Gauza oro tsahu dezan behin suiak lehenik

Satsu eta kirats oro dohen mundu guzitik

Eta hala iarriren da lur guzia errerik.

Tronpeta da minzaturen munduguzietarik

Hilak oro iaiki huna zuien hobietarik

Arima eta gorpuzetan oro bertan pizturik

Orok hara behar dugu eskusatu gaberik.

Iustu oro iganen da hertan goiti airian

Eta egonen eskoinetik iujearen aldean

Bekatoreak dolorezki sugarrian lurrian

Hariketa danzuteno sentenzia gainian.

Dagoenian jende oro aizinian bildurik

Iauginen da rigoroski sainduieki zerutik

Iosafaten egonen da airian gora iarririk

Bekatorer eginen du arrangura handirik

Haren hizak ezarriren oro erdiraturik.

Hartu nahi zuienian pasione saindua

Haren kontra jin zenian armaturik jendia

Hiz huts batez iziturik egozitu lurrian

Iuiazera dauginian majestate handian

Nola eztu lotsaturen ordu hartan munduia.

Erranen du bekatorer dolorezki orduian

Nizaz ezineten orhit bizi zinetenian

Hanbat ongi nik eginik zuier zuien mendian

Esker honbat ukhen eztut zuieganik bizian.

Zer ere hon baituzuie oro dira eniak

Gorpuz eta hon guziak baietare arimak

zuiendako egin ditut lurra eta zeruiak

Iguzkia ilhargia eta fruktu guziak.

Suiak bero hurak tsahu hats harzeko airia

Ainguruiak zuien goarda ararteko sainduiak

zuiegatik ezarri dut gero neure bizia

Hoiegatik orogatik zer da zuien pagia.

Ikusirik anhizetan beharrian pobria

Eri gose egarria eta buluzkorria

Ene izenian anhizetan galdeginik limosna

zuiek ukhen baituzuie hezaz guti ansia.

Bai erhoki konplazitu ene kontra etsaia

Demonio haragia baietare munduia

Orai dela zuiendako maradizionia

Ifernuko suia eta iagoitiko nekia

Eta zuien konpainia demonio guzia.

Ezta anhiz luzaturen etsekuzionia

Bertan date irekiren lurra oren berian

Su hareki iretsiren oro bere barnian

Haur izanen bekatoren undar irabazia.

Elas nola izanen den heben damu handia

Damu handi izigarri remedio gabia

Hanbat iende sekulakoz damnaturen denian

O iaun huna zuk gizazu othoi hantik begira.

Beretara izuliren ditu gero begiak

Goazen oro elgarreki ene adiskidiak

Bethi eta sekulakoz gauden ene glorian

Desir oro konpliturik alegria handian.

Hantik harat ezta izanen bi erretatu baiezi

Damnatuiak ifernuian bethi dolorereki

Saluatuiak ieinkoareki bethi alegeraki

Iangoikuak dagiela gure partia hoieki.

Zeruia ezta ebiliren hantik harat iagoitik

Iguzkia egonen da orienten geldirik

Ilhargia ozidenten begiz begi iarririk

Egun honek iraunen du eben eta iagoitik

Alabana ez izanen heben gauza bizirik.

O iaun hona zu zirade gure kreazalia

Bekatore bagirere oro gira zuriak

Gure faltaz gal eztadin othoi zure egina

Bekaturik garbizazu othoi gure arimak.

Baldin erideiten bada gutan falta handia

Are duzu handiago zutan pietatia

zuretarik giren othoi egiguzu grazia

zure ama anderia dakigula balia.

              Orazionia

Abe maria anderia grazia oroz bethia

Ieinkoaren ama birjen berak ordenatuia

Zeru eta lur ororen erregina dignia

Bekhatoren aduokata eta konfortaria.

Ni zugana niatorkezu bekatore handia

Karioki othoizera zu zakiztan balia

Digne ezpaniz aipazera zure izen sainduia

Ez jitera aizinera zeren bainiz satsuia.

Miserikordiaz bethe ziren andere handia

Enazazula othoi iraiz eta ez menosprezia

zuk gibela badidazu elas ama eztia

Ordu hartan diakusazut galdu neure buruia.

Hanbat nuzu gauza orotan ni berthute gabia

Oren oroz bekatutan nabilena galduia

Eta bethi erratiua nola ardi itsuia

Mundu hunek haragiak bethi enganatuia.

Zu baizira grazia ororen ama eta iturburuia

Berthute eta hon guzien thesorera handia

Egundano bekatutan makulatu gabia

Berthutetan segizeko egidazu grazia.

Zutan dago bekatoren remedio guzia

Speranza osagarri eta saluamenduia

zuk gibela demazuna nola baita galduia

zure gomenduian dena halaber da salbuia.

Ieinkoak zuri eman dizi potestate handia

Haren ama ziren gero ama ere maitia

Zeru eta lur orotan duzun hanbat balia

Zer zuk galde baitagizu den konplitu guzia.

Eta zure eskutik duten berze orok grazia

Eta salua zuk dezazun zuri gomendatuia

O andere exzelente ezein pare gabia

Saluatuietarik nizan egidazu grazia.

Zuri gomendazen nuzu hila eta bizia

Neure gorpuz eta arima eta dudan guzia

Othoi behar orduietan ku zakizat balia

Eta othoi zuk goberna ene bizi guzia.

Eta irabaz ieinkoaganik indar eta grazia

Bekatuiez egiteko unsa penitenzia

Eta gero berthutetan deramadan bizia

Eta egin gauza orotan haren borondatia.

Begira othoi meskabutik ene gorpuz pobria

Bekatutan hil eznadin egidazu grazia

Sekulakos damnaturik enoian galduia

Bana zure eskutik dudan saluazeko bidia.

Eta gero dauginian ene eriozia

Arimaren partizeko oren izigarria

Ordu hartan behar baitut eman kondu hersia

Egin oroz rezebitu neure meretsituia.

Eta ez iakin lehen gaoian non daten ostatuia

Ez etare zu ezpazira nor dakidan balia

Ordu hartan hel zakizat othoi ama eztia

Ararteko leial eta neure aiutaria.

Othoi zure gomenduian har arima tristia

Ordu hartan io eztezan ifernuko bidia

zure seme iaunareki egidazu bakia

Bekatuiak barkhaturik didan parabizuia

Eta nik han dakusadan zure begitartia

Eta sainduieki lauda haren majestatia

zeren unsa orhit ziten nizaz ama eztia

Gogo honez erranen dut zuri abe maria.

Orazione haur derrana andredona maria

othoi gomendatu duzun bila eta bizia.

AMOROSEN GAZTIGIA

Berzek berzerik gogoan eta nik andredona maria

Andre bona dakigula guzior othoi balia

Amorosak nahi nuke honat beha balite

Hon lizaten gaztigurik agian enzun liroite

Amore bat hautazeko konseilu bat nekeie

Balinetan sekulakoz gogoan sar balekie.

Nihaurk ere ukhen dizit zeinbait ere amore

Bana bantik eztut ukhen probexurik batere

Anhiz pena arima gal hanera eta neuriere

Amoretan plazer baten mila dira dolore.

Amoretan othe date leial denik batere

Hiz ederrez ezpa ioiaz mutha eztadin huraere

Hoben uste duienori anhizetan traidore

Hobena date gaizenik arimaren berere

Bekhatuzko amoria bethi date traidore

Erioa dauginian egia zogeri date

Hartu duten plazer oro orduian iragan date

Bekatuia geldizen da penazeko gero ere

Anhiz plazer ukhen badu anhiz behar dolore.

Amore bat nahi nuke liadutanik egia

Bizi eta hilez gero hain lakidan balia

Zerbizatu nahi nuke halakoa bizian

Heben labur bizia da iagoitikoz berzia.

Mundu oro iraganik ez eriden berzerik

Ieinkoaren ama hona grazia oroz betherik

Haren amore izateko ezta ehor dignerik

Unsa zerbiza dazagun maite gitu bertarik.

Amoriak bano dira harzaz berze guziak

Behar handien denian faltaturen berziak

Uste bano lehen gira hilzen bekhatoriak

Hark aiuta ezpagiza nola giren galduiak.

Andre hona har dazagun orok gure amore

Berze oro uzi eta egin hari ohore

Hala egin badazagu ohoratu girate.

Berzegatik hura gabe oro galdu girade.

Ieinkoaz landan mundu orok eztu hanbat balia

Zeruia lurra ixasoa haren peko guzia

Orotara hedazen du behar bada eskuia

Bera handi izan arren preziazen xipia

Halakoa uzi eta non dukegu berzia.

Berze amoreak baten bezi eztirade perestu

Nork beria berziari eztu nahi partitu

Ama birjen gloriosa hanbat bada konplitu

Ororenzat bera baita leial dela abastu.

Amorosek badagite behin bere nahia

Handiago jiten zaie berze nahikaria

Ezi ukhen behinere bere konplimenduia

Bethi peitu deramate bere mende guzia

Emazte eta gizon orok har amore maria

Eta orori baitekegu berak konplimenduia.

Andre honak ukhen dizi ederretan grazia

Ehork hura gaixteriaz ezin lezan inbia

Bana bistaz hilzen zuien nahikari satsuia

Figuraren ekhustiaz dakikezu egia.

Ixasoan hur guzia zeruietan izarra

Oihanetan izalori lur guzian belharra

Egunari iguzkia gau belzari ilhuna

Lehen faltaturen dira ezi hura gugana

Balinetan egiazki gu bagaude hargana.

Zeren bada erho gira gaixo bekhatariak

Andre leial honegana goazen othoi guziak

Elas othoi aribira berze amore falsuiak

Harekila segur dugu behar dugun guzia.

Elas amoros gaixoa hire enganatuia

Erhogoatan badaramak eure mende guzia

Ene andere graziosa ezpadakik balia

Bai bizian bai hilian bethi oha galduia.

Denbora duian artian egik ahal hongia

Erioa dauginian miraz dukek orduia

Orduian ere nahi baduk onsa ialgi dagia

Onsa hari gomendadi nik diosat egia

Finian ere eztik uzten hark galzera beria

Orduian ere bere eskuian dik grazia guzia.

Mundu honek anhiz jende enganatu darama

Iagoitikoz bizi ustez haren sehi dabilza

Guti uste duienian ehor uzi darama

Erho iokhatuia date hartan fida dadina.

Nihaur ere ebili niz anhizetan erhorik

Gaoaz eta egunaz ere hozik eta berorik

Loa galdu pena aski bana ez arimagatik

Orai oro nahi nuke liren ieinkoagatik.

Ni bezala anhiz duzu halakorik munduian

Mende oro dohatenik bethi banaglorian

Ohart giten buruiari denbora den artian

Andre honak har gizake gomendutan agian

Hanbat bada graziosa ama ororen gainian

Jin dadinik eztu uzten hartu gabe grazian

Kulpa gabe ehor ezta haur da segur egia

Bekhatuiaz damnazen du iangoikoak munduia

Bekhaturik ezta izan zutan andre handia

Ararteko zakizkula digun barkhamenduia.

Bekatoren saluazeko ieinkoak egin zinduzen

Bere buruia egin dizi iuje iustiziaren

zu miserikordiaren refujio zinaden

Nola berak iustizian ezin salua lizake

zure miserikordiaz remedia litezen

Balinetan egiazki zugana jin balite.

Egundano ezta izan ez izanen iagoitik

Bekhatore hain andirik ezetare satsurik

Bere bidian iaugin bada zuri gomendaturik

Ukhen eztuien barkhamendu zure amorekatik

Ez galdu da ez galduren zure gomendukorik

zuri gomendazen gira bilik eta bizirik.

Berze emaztiak ama dira zenbait haurto xipiren

Eta gero obororik punzela ezin dirate

zu anderia ama zira birjinarik ieinkoaren

Eta geroz erregina zeru eta lurraren.

Ieinkoa iaun den gauza ororen zu zirade andere

Arrazoin da mundu orok dagien zuri ohore

Ezi hala ari zauku Ihesu kristo bera ere

zuk bezanbat dignitate mundu orok eztuke.

O anderia ezin date ehor zure bardinik

Gainekorik zuk eztuzu ieinko beraz berzerik

Ieinko ezten berze oro dago zure azpitik

Ieinkoaren ama zira mundu oroz gainetik.

Mundu orok eztu egin zuk bezanbat hargatik

Orogatik bano oboro hark ere daidi zugatik

Bere ama ezin uzi obeditu gaberik

Othoi grazia egiguzu giren zuienetarik.

Unsa zuk har banenzazu gomendutan gogotik

Ezin damna naindeiela zinesten dut segurki

Anhiz begiratu duzu galduren zenetarik

Niri ere hel zakizat othoi galdu gaberik.

Ehonere gaizik ezta zuk khen eztirozunik

Ez etare hontasunik zure eskuian eztenik

Denbora eta lekhu orotan ezin duda gaberik

Graziak oro zure eskuian iangoikoak emanik.

Nahi duiena hala duke amak semiaganik

Seme honak anhiz daidi amaren amorekatik

Gure natura haritu du zutan amoraturik

Iangoikoa ezarri duzu gure anaieturik.

Haren eta gure ororen ama zira dignerik

Amak eztu sofrizeko semen artian gerlarik

Samurturik badakutsu gure gaizkiegatik

Ororen ama zira eta bake gizaku bertarik.

Orai egiten diraden gaizki handiegatik

Ieinkoak ondatu zukeien lur guzia engoitik

Balinetan zu ezpazina ararteko gugatik

Oro soszengazen gitu zure othoiegatik

Gu gaixtoak izan arren ezten zutan faltarik

Fin honera hel gizazu giren salbuietarik.

Ama eztia nik badagit zure kontra faltarik

zuk gaztiga eta dreza nazazu othoi bertarik

Elas norat ihes naidi zu neure ama uzirik

Neuretako eztazagut zu nolako amarik.

EMAZTEN FABORE

Emaztiak ez gaiz erran ene amorekatik

Gizonek uzi balizate elaidite faltarik.

Anhiz gizon ari bada andrez gaizki erraiten

Arhizki eta desoneski baitituzte aipazen

Ixilika egoitia ederrago lizate

Andrek gizoneki bezi hutsik ezin daidite.

Zuhur gutik andregatik gaizki erran diroite

Haiez hongi erraitea onestago lizate

Emazteak zerengatik gaiz erranen dirate

Handi eta xipi oro haietarik girade.

Balentia sinplea da andren gaiz erraitea

Bat gaiz erran nahi badu oro bardin sarzea

Ixil ladin nahi nuke halako den guzia

Damu gaizik emazteak hari eman dithia

Andren gaiz erraile orok bear luke pensatu

Bera eta berze oro nontik ginaden sorthu

Ama emazte luien ala ez nahi nuke galdatu

Amagatik andre oro behar luke goratu

Gizonaren probexuko emaztia bethi da

Oro behin haietarik sorzen gira mundura

Sorthu eta hil ginate hark haz ezpaginiza

Haziz gero egun oroz behar haren aiuta.

Haren eskuz osoan behar soinera eta iatera

Eri denian andre gabe galdu gizon egurra

Hil badadi hura nola nor doake gainera

Ordu oroz behar tugu ezta heben zer duda

Emazterik ezten lekuian eztakusat plazerik

Ez gizona ez exia behinere tsahurik

Exian den gauza oro gaizki erreglaturik

Parabizuian nahi enuke emazterik ezpaliz.

Emaztiak eztut enzun lehen gizona iaukirik

Bana gizonak emaztia bethiere lehenik

Gaixteria ialgiten da bethi gizonetarik

Zeren bada daraukate emaztiari hogenik.

Bertuteak behar luke gizonetan handiago

Emaztetan nik dakusat hongiz ere gehiago

Mila gizon gazxtorik da emazte batendako

Gizon baten mila andre bere fedean dago.

Hek gizoner beha balite elizate bat honik

Eztiroute deuskai denik uzi iauki gaberik

Bana anhiz emazte da eskapazen zaienik

Anderetan zeren baita bertutea hobenik.

Nik eztanzut emaztiak borxaturik gizona

Bana bera zoraturik andriari darraika

Zenbait andre hel baledi oneriztez hargana

Zein gizonek andriari emaiten du ogena.

Ieinkoak emaztea maite mundu oroz gainetik

Zerutika iaitsi zedin harzaz amoraturik

Emaztiak ezarri du gure anaieturik

Andre oro laudazeko haren amorekatik.

Irudi zait emaztia dela gauza eztia

Donario guzietan guziz gauza emia

Gaoaz eta egunaz ere badu plazer handia

Harzaz gaizki erraitia bilania handia.

Munduian ezta gauzarik hain eder ez plazentik

Nola emaztia gizonaren petik buluzkorririk

Beso biak zabaldurik dago errendaturik

Gizonorrek dagiela harzaz nahi duienik.

Io badeza dardoaz ere gorpuzaren erditik

Ainguruiak bano oboro ez larrake gaizkirik

Bana dardoa ematurik zauriere sendoturik

Bere graziaz ezarteintu elgarreki baketurik.

Nor da gizon modorroa harzaz orhit eztena

Eta gero halakoa gaizerraiten duiena

Ezta gizon naturazko hala egiten duiena

Zeren eztu ezaguzen hala hongi egina.

EZKONDUIEN KOPLAK

Iangoikoa edetazu berzerena gogotik

Bera kaptiba da eta ni gathibu hargatik.

Ni gathibu nadukana kaptiba da berzeren

Ene dixak hala egin du ni gathibu bigaren

Gogo honez ikaneniz bizi baniz bataren

Bana borxaz baiezila ez iagoitik berziaren.

Berzerena har dazanak beretako amore

Oborotan ukhenen du plazer bano dolore

Bazarriak bekhan eta beldurreki dirate

Guti uste dutenian gaiza bertan sor daite.

Honestea berzerena erhogoa handi da

Plazer baten ukhenen du anhiz malenkonia

Begiez ikus ezin minza han dakusat nekia

Beriareki dazanian enetako aizia.

Perileki baiezila ezin noake hargana

Eta agian, hark orduian ezpaituke aizina

Badu ere beldur date bertan doha harzara

Nik nahien dudanian berzex besoan daraza.

Alhor hartan hel badakit ereitera hazia

Eta ene bada ere lastoa eta bihia

Ez bat ori ahal duket ezetare berzia

Lan eginaz esker gaixto galdu irabazia

Berzerenzat geldizen da ene zuzenbidia

Agian gero alabareki ezkonduko semia.

Amoria ehork ere eztu nahi partitu

Nik eztakit berziak bana ni ari niz bekhatu

Beriareki ekhustiaz hain hain noha penatu

Hek dostetan ni neketan orduian errabiatu

Jelosiak eztizaket nik gaiz erran sekulan

Maite nuiena nahi enuke ehork hunki liazadan

Berzerenaz izanuzu amoros lekhu batetan

Beriagana jelosturik desesperazer ninzan.

Amoria ezin zenzuz ezin daite goberna

Anhizetan honesten du guti behar duiena

Arnoak bano gaizkiago ordi diro persona

Sarri estaka berant laxa hark hazeman dezana.

Amoria itsu da eta eztazagu zuzena

Eztu uste berzerik dela lekot maite duiena

Suiak bano gaizkiago erra diro gizona

Ixasoak ez iraungi eraxeki dadina.

AMOROS SEKRETUGI DENA

Andre eder jentil batek bihoza deraut ebatsi

Harzaz orhit nadinian deusere ezin iretsi

Nik hura nola nahi nuke hark banenza onhetsi

Ezin benturatuz nago beldur dakion gaizi.

Mirail bat nik ahal banu hala luien donoa

Neure gogoa nerakutson sekretuki han barna

Han berian nik nakusen harena ere nigana

Hutsik ezin egin nezan behinere hargana.

Ene gaizki penazeko hain ederrik sortu zen

Gaoaz eta egunaz ere gaizki nizi penazen

Harekila bat banadi bihoza zait harrizen

Neure penen erraitera are eniz ausarzen.

Ene gogoa baliaki maite bide ninduke

Ni errege balin baninz erregina lizate

Hura hala nahi baliz elgarreki ginate

Haren baurrak eta eniak aurride oso lirate.

Balinetan nik banerro hari neure bihoza

Eta gero balin balit respuesta bortiza

Dardoak bano lehen liro erdira ene bihoza

Duda gabe eror nainde han berian hilhoza

Artizarrak berzetarik abantailla darama

Halaber da anderetan ni penazen nuiena

Hanbat da eder eta jentil harzaz erho narama

zori honian sortu date haren besoan dazana.

Ene gogoa nola baita zuzen iarri hargana

Harenere iangoikoak dakarrela nigana

Ene pena sar dakion bihozian barrena

Gogo hunez egin dazan desirazen dudana

AMOROSEN PARTIZIA

Parti albanengidio hark ezluke parerik

Alabana nik eztizit hain hon derizadanik.

Amore bat onhetsi dut guziz soberatuki

Ene arima eta bihoza iosi dira hareki

Haren irudi ederrori begietan ehoki

Harzaz orhit nadinian bihoza doat ebaki.

Nik hargana hanbat dizit amorio handia

Harekila egoitiaz ezpaneinde enoia

Harganiko partizia ene eihargarria

Berriz ikus dirodano bethi malenkonia.

Elas ene amoria nola nuzun penazen

zurekila ezin bathuz bihozian errazen

Ene gaizki penazeko segur sorthu zinaden

Penak oro hon lirate zu bazina orhizen.

Minzazeko zurekila gau bat nahi nikezi

Hilabete konpliturik hura luza baledi

Arranguren khondazeko asti nuien frangoki

Ezeinere beldur gabe egoiteko zureki.

Orai porogazen dizit dakitenen errana

Ehork uzi eztazala eskuietan duiena

Elas izul albaneza iragan den denbora

Segur orai enikezi dudan gogoan beharra

Denbora hartan ohi nizin nik zugatik dolore

Orai aldiz zure faltaz muthatu niz ni ere

Malenkonia ezitela badukhezu amore

Bana ordu bazinduke zenzazeko zuk ere.

Badakizu dolorian partaide niz ni ere

Eta zure muthazeko ez ogenik batere

Neure gaizki penazeko har zinzadan amore

Iagoitikoz ukhenen dut nik zugatik dolore.

AMOROS JELOSIA

Beti penaz izatia gaiz da ene amore

Beti ere behar duta nik zugatik dolore.

Amore bat ukhen dizit miragarri jentilik

Harekila ninzanian enuien nik faltarik

Nik iagoitik ezin nuke hura bezain maiterik

Haren minez orai nago ezin hilez bizirik.

Nork baitere amoria niri daraut muthatu

Nik eztakit zer den bana estamendu berri du

Ohi nola aspaldian nahi ezait minzatu

Zerk andere han tuduien behar dizit galdatu.

Sekretuki behar dizit harekila minzatu

Ordu hartan iagoitikoz etsai ezpa baketu

Niri unsa ezpadagit behar dizit pintatu

Ene buruia ziaidazu harendako abastu.

Amoria nor izan da gure bion artian

Muthaturik bazabilza ia aspaldi handian

Nik zugana dakidala faltatu eztut bizian

Biok behin sekretuki nonbait minza gitian.

Ehonere eztakusat nihaur bezain erhorik

Nik norgatik pena baitut hark ene eztu axolik

zuhur baninz baninzande ni ere hura gaberik

Alabana ezin uzi behin ere gogotik.

Jende honak bihoza daut bethiere nigarrez

Neure amore xotiltua galdu dudan beldurrez

Gaoaz lorik ezin daidit haren gogoan beharrez

Gogoan behar handi dizit bethe nnien adarrez.

Iangoikoa edetazu amoria gogotik

Eta haren irudia ene begietarik

Hark nigana eztaduka unsa leialdaterik

Ni ere elikatureniz orai hura gaberik

Saroia da lohitu eta eztut haren beharrik

Nahi badut ukhenen dut orai ere berririk.

POTAREN GALDAZIA

Andria ieinkoak drugazula orai berdi girade

Ni errege balin baninz erregina zinate

Pot bat othoi egidazu ezaizula herabe

Nik zugatik dudan penek hura meretsi dute.

Eia borrat apartadi nor uste duk nizala

Horlako bat eztuk uste nik ikusi dudala

Horrelako hiz gaixtorik niri eztarradala

Berzer erran albaitiza enuk uste duiana

Andre gaixtoa bazinade nik eznaidi kondurik

Ziren zirena baizira zuzaz pena dizit nik

Ene ustian eztut erran desonesta den gauzarik

Pot bat niri eginagatik ezinduke laidorik,

Hire potak baziakiat berze gauza nahi dik

Anderia azti zira nihaurk erran gaberik

Bada uzi albainenzak ni holakoz ixilik

Horrein gaiz ziraden gero eginen dut berzerik.

Bizi nizan egunetan bada ezitut uziren

Nik zer orai nahi baitut heben duzu eginen

Uste diat eskuiarki ezizala burlazen

Gizon hunek orai nuia heben laidoz beteren

Eiagora nik zer daidit zaude ixilik hanbaten

Etai lelo ribai lelo pota franko berzia bego

Andria minza albaizinde berze aldian emiago.

AMOREZ ERREKERIZIA

Benedika fortuna ala enkontru hona

Orai begietan dizit desirazen nuiena.

Ene maite maitena egidazu zuzena

Ioan duzuna ekhardazu ezpa eman ordaina

Nik dakidan gauzarik eztadukat zurerik

Lotsaturik iarri nuzu ezpaitakit zegatik.

Eztuzula beldurrik eztukezu perilik

Gure auzian ezta izanen zuhaur bezi iuierik.

Eztut egin gaizkirik ukheiteko perilik

Ez etare zerengatik behar dudan auzirik.

Bada neure maitia nik diotsut egia

Arrobatu nuzu eta balia bekit neuria.

Ni enuzu ohoina arrobazer nizana

Orai othoi enadila ogen gabe difama.

Enetako ohoin zira ohoin ere handi zira

Nik beharren nuien gauza daramazu zurekila.

Ni enuzu iakintsu klarki erran ezazu

Ehork unsa adi zizan nahi balin baduzu.

Gizonak duien maitena bai etare hobena

Bihozeko pausuia du eta bere lo huna.

Orai lorik ezin daidit bihozian ez pausurik

Haiek biak galdu ditut amoria nik zugatik.

Unsa pensa badezazu gaizki arrobatu nuzu

zor handian zaude eta othoi unsa egidazu.

Galdu balin badituzu zeren ogen derautazu

Nik dakidan lekhutarik ni baitara eztituzu

Orai egun batetan zenaudela pensetan

Hanbat zuzaz amoratu geroz nuzu penatan.

Horla erraitia errax duzu erho bozen badakizu

zure pena diozunok nonbait handi bideituzu.

Hanbatere handi tuzu ezin erran nizakezu

Egiara baziniaki urrikari nangidizu.

Penak handi badituzu axeterrik aski duzu

Sarri sendoturen zira larruiori oso duzu.

Zauri baninz larruian bada axeter herrian

Ene mina sendo ezliro zuk baiezi bizian.

Zure irudi ederrak eta maina jentilak

Gaizkiago zauri nizi ezi dardo zorrozak.

Bihozian zauri nuzu eta gathibatu nuzu

Amoretan har nazazu nik dudana zure duzu.

Ametsetan agerritan ni kugatik doloretan

Hiz bat honik erradazu hil eznadin othoi bertan.

Zer nahi duzu darradan gauka horren gainian.

Mi nolakorik aski duzu berzerik ere herrian.

Berze oroz gainetik hanbat maite zitut nik

Mundu oro uzi niro zure amorekatik.

Albanerra egia nik dut pena handia

Sekretuki minza giten biok othoi maitia.

AMOROSEN DISPUTA

Uztazu hurtanzera amore maite

Orai partizeko damu ginate.

Amoriak othoi parti gitezen

Jendiak diradela hasi bekhaizen

Laidok hartu gabe geldi gitezen

Jendek irrigarri gerta ezkiten.

Elas amoria ene galduia

Iamas zurekila enainde enoia

Bizirik partizia pena handia

Honein sarri uzi nahi nuzuia.

Nihaurk ere gerthuz maite bazitut

Onerizte gabez uzten ezitut

Bana ieinkoaren nuzu beldurtu

Sobera digizi egin bekhatu.

Orano amorea gazte gituzu

Ieinkuaz orhizeko lekhu diguzu

Are elgarreki behar diguzu

Orai partizeko damu gituzu.

Bekatu honetan hilen bagina

Damnatu lukezu ene arima

Ezitela engoitik nitan engana

Niri phorogurik eztidazula.

Zineste bat dizit gogoan honela

Nik nola dadukat amore zugana

Ieinkoari ere eder zaikala

Hargatik gaizetsi ezkizakela.

Horlako lausenguz uzi nazazu

Nola erhoturik narabilazu

Othoi zenizauzu niri euztazu

Ene gogoa unsa eztakusazu.

Nola diostazu horlako hiza

Bethi dadukazu tema borthiza

Ioan daraudazu lehen bihoza

Gero gathibatu neure gorpuza.

Horlazeko eranzutez uzi nazazu

Geldi bazinite nahi nikezu

Gure exian ohart badakizkigu

Biok iagoitikos galdu gituzu.

Jendiak so daudia bethi gugana

Nihaurk sekretuki nator zugana

zuhaurk dakikezu noiz den aizina

Neke ezaizula jitia nigana.

Pixer ebilia hautsi diohazu

zuk ni laido handiz betheren nuzu

Othoi zenizaizu niri uztazu

Nizaz atseginik ezin dukezu.

Amore maitia diotsut egia

zutan diagozu ene bizia

Nahiago dizit zure ikhustia

Ezi neuretako herri guzia.

Horlako lausenguz uzi nazazu

Ixil bazinite nahi nikezu

Ieinkoaz orhizeko ordu lukezu

Berzerik har ezazu niri uztazu.

Ieinko beldurturik iarri ziraia

Halaz despeditu nahi nuzuia

Hebetik ioan gabe ene buruia

Egin behar duzu ene nahia.

Orai nahi nuzuia heben borxatu

Aldi honetan othoi uzi nazazu

Berze aldi batez jinen nizaizu

Nahi duzunori orduian daidizu.

Haraizinakorik duzu errana

Uzi dazanorrek eskuian duiena

Nahi duienian eztukeiela

Hizak hari bira dugun egina.

Orai egin duzu nahi duzuna

Eman darautazu ahalgeizuna

Maradikazen dut neure fortuna

Zeren jin bainendin egun zugana.

Amore ezitela othoi despara

Honat begitartez izul zakizat

Ni baitan dukezu adiskide bat

Balia dikezit senhar gaixto bat.

ORDU GAIZAREKI HORRAT ZAKIZAT

Orai behar dugia konkista berri

Eztei iraganez gomitu handi

Hanbat ezirade andere larri

Meretsi duzuna narzake sarri.

AMORE GOGORRAREN DESPITA

Andre eder jentil batez hautatu zait begia

Herri orotan gauza oroz eztu bere paria

Othoize bat banegion larradala egia

Biderikan lizatenez ninzan haren grazian

Respostuia eman deraut luzamendu gaberik

Kortesiaz hon derizut nik zuri hain segurki

Berzerik nitan eztukezu abisazen zitut nik

Gazte zoroa nizan arren enukezu hargatik.

Zu gaztia bazirere adimendu hon duzu

Nik zugatik dudan pena othoi sendi ezazu

zuretako har nazazu bizi nahi banuzu

Ni zugatik hil banadi kargu handi dukezu.

Ohoria galzen dela plazergitia gaiz duzu

Niri horla erraitia zuri eman eztuzu

Gaixteria egitia laido dela dakizu

Ni erhoa zu iakintsu beha enakidizu.

Zuhaur nahi bazirade ni segretu nukezu

Gure arteko amoria ehork eziakikezu

Sekretuki minzazeko othoi bide idazu

Enekila minzaziaz gaizik ezin dukezu.

Gaizki egin dadinian jendek sarri dakite

Ene gaizki egitiaz enek laido lukeite

zu eta ni elgarreki unsa ezin ginate

zaude ixilik zoaz horrat eta hobe baitate.

Hiz horrezaz erdiratu deraudazu bihoza

Nik zugatik dudan pena hanbat ere handi da

zuzaz beraz ezpanadi orai bertan konsola

Ene arima ialgiren da falta gabe kanpora.

Arimaren ialgitia neke bandia duzu

Orai duzun penegatik zuria egonen duzu

Horrelako banitatez niri segur uztazu

Probexurik eztukezu eta zinhets nazazu.

Zurekila gaizki baniz nola bizi ninzande

Ene bihoz eta arima zurekila dirade

Bihoz eta arima gabe ehor ezin lizate

zu eta ni elgarreki unsa ahal ginate

Iauna gertuz hik dadukat porfidia handia

Ixil endin nahi nikek ala ene fedia

Hiz gutitan adi ezak nahi baduk egia

Hiretako eztiadukat gertuz neure buruia.

Hori horla lizatela nizin neure beldurra

Andriak hon derizanari ezpadaki mesura

Ni lehenik eta gero amoros oro galdu da

Nik zuri hon baderikut gaizzi eztakizula

Egundano izan daia ni bai dixatakorik

Ni amoriak enu maite nik hura ezin gaizetsi

Uste dizit narraiola ezin dukedanari

Zeren bada hon derizat hon ezteriztanari.

Iangoikoa mutha ezak othoi ene bihoza

Amoriaren hark bezala nik eztudan axola

Borxaz ere gaizki bano hongi egitia hobe da

Nihaurk ere uziren dut hon ezteriztadana.

Andre faltaz eniz hilen balinba ni lehena

Oroz etsi behar dizit non baitate hobena

Heki ezin medra naite bai gal neure arima

Bategatik sarri niro diren oroz arnega.

MOSEN BERNAT EXAPARERE KANTUIA

Mosen bernat iakin bahu gauza nola jinen zen

Bearnora gabetarik egon ahal inzanden.

Heldu behar duien gauzan ezta eskapazerik

Nik ogenik eznuiela hongigitez berzerik

Bidegabek haritu nu bide eznuien lekhutik

Erregeri gaizki saldu gertuz ogen gaberik.

Iaun erregek mezu nenzan ioanengion bertarik

Gaizez lagola enzun nuien bana nik ez ogenik

Izterbegier eneien malizian lekhurik

Ioan nendin enagien ogen gabe ihesik.

Balinetan ioan ez aninz ogenduru ninzaten

Ene kontra falseria bethi zinhetsi zaten

Iustizian enzun baninz sarri ialgi ninzaten

Haren faltaz hasi nuzu iaugitiaz doluzen.

Berzen gaizaz zenzazia zuhurzia handi da

Izterbegi duien oro nitan bedi gaztiga

Abantallan dabilela albailedi segura

Gaiza apart egoiztea bethiere hobe da.

Ni gaixoa etsaiari nihaur jiniz eskura

Ene unsa eginak ere orai oro gaiz dira

Haren menian ezpanengo nik nukeien zuzena

Mirakulu banagi ere orai ene ogena.

Falsu testimoniotik ezin ehor begira

Halaz kondemnatu zuten ieinkoa ere hilzera

Bekatore gira eta mira eztakigula

Balinetan bide gabe akusatu bagira

Pazienza dugun eta ieinkoak gizan aiuta

Malizian dabilena berak diro mendeka.

Iangoikua zu zirade egiazko iujia

zure gortean bardin dira handi eta xipia

Nork bait ere egin deraut malizia handia

Haier hura othoi barkha niri balia egia.

Iangoikoa zuk begira etsaiaren menetik

Nik eniak badakuskit ene gaizaz bozturik

zure eskuiaz dakuskidan heiek gaztigaturik

Ene gainian eztagiten uste duten irririk.

Iangoikua egin dizit zure kontra bekatu

Haiez nahi enuzula othoi heben punitu

Erregeri dakidala nik eztizit faltatu

Zeren egon behar dudan heben hanbat gatibu.

Zuganako hutseginez nahi banuzu punitu

Errege eta berze oro ene kontra armatu

Gogo honez nahi dizit zure egina laudatu

Eta etsaiak didan pena pazientki haritu

Nahiz heben pena nadin arima den saluatu

Haiek zer meretsi duten zuhaurorrek ikhustzu.

Penak oro jiten dira ieinkoaren nahitik

Eta berak permitizen oro hobenagatik

Agian hula ezpanango hil ninzanden engoitik

Ene etsaiak galdu ustian ene hona egin dik.

Berak bazu hil dirade ni are nago bizirik

Hongi egin uste baitut ohorezki ialgirik

Gaiza nola hona ere iauginen da bertarik

Gaiz ekhusi eztuienak hona zer den eztaki.

Hongi egitez gaiz sofrituz behar dugu saluatu

Pena eta miseria nik enuien dastatu

Orai dakit iangoikuak enu nahi damnatu

Heben ene penazera zaidanian orhitu

Urhe hunak behar dizi suian unsa purgatu.

Bere nahi ezpanindu eninduken punitu

Aitak bere haur maitia gaztigatu ohi du

Bihi hunak gorde gabe behar dizi xahutu

Iangoikoak nizaz ere hala agian egin du.

Mosen bernat pensa ezak karzel hori gaiz bada

Nonbait ere ifernuia are gaizago dela

Heben hik badukek bana haiek ez nork konsola

Penak heben fin dik sarri haienak ez sekulan.

Batre minik heben eztuk lekot ialgi nahia

Han direnek bethi die suian pena handia

Pena handi izigarri ezein pausu gabia

Harzaz orhït adi eta dukek pazienzia.

Berzen gaztigari inzan orai adi gaztiga

Pena honez orhit eta hangoa ezak kojita

Hebengoaz berzekoa albaheza eskusa

Unsa enplegatu dukek heben eure denbora.

Hor balego gaztigairo ihaurk berze guzia

Bada orai gaztigezak aldiz eure buria

Kirisailuiari nola hiri hel eztakia

Berzer argi egin eta errazen dik buruia.

Hiri egin badaraie bidegabe handia

Ieinkoari gomendezak eure gauza guzia

Hark orori emanen dik bere meretsituia

Gaizkigiler pena handi pazienter gloria.

Eztazala gaizeriztez damna heure buruia

desiratuz gaixtoari hel dakion gaizkia

Ieinkuari egiten duk iniuria handia

Hura borrer egiten duk iuje eure buruia.

Zertan iuia hik baitazak eure izterbegia

Hartan kondemnazen dukek ihaurk kure buruia

Eta hartan eztakidik eskusarik balia

Erakustak ehonere nor den ogen gabia.

Iangoikua orai dizit egiteko handia

Hiri honetan eriozez hilzen duzu jendia

Gathibutan hil enadin gizon ogen gabia

Osorik othoi ialgiteko zuk idazu bidia

Izterbegiak eztagidan gibeletik irria

Ogenduru zuian eta han galdu dik bizia.

Libertatia nola baita gauzetako hobena

Gathibutan egoitia hala pena gaizena

Ni bezala eztadila othoi ehor engana

Ez etare hiz orotan fida ere gizona

Iangoikua zuk begira niri ere zuzena.

Amen.

KONTRAPAS

       Heuskara

       ialgi adi kanpora

Garaziko herria

Benedika dadila

Heuskarari eman dio

Behar duien thornuia.

       Heuskara

       Ialgi adi plazara

Berze jendek uste zuten

Ezin skriba zaiteien

Orai dute phorogatu

Enganatu zirela.

       Heuskara

       Ialgi adi mundura

Lengoajetan ohi inzan

Estimatze gutitan

Orai aldiz hik behar duk

Ohoria orotan.

       Heuskara

       Habil mundu guzira

Berzeak orok izan dira

Bere goihen gradora

Orai hura iganen da

Berze ororen gainera.

       Heuskara

Baskoak orok preziatzen

Heuskara ez iakin harren

Orok ikasiren dute

Orai zer den heuskara.

       Heuskara

Oraidano egon bahiz

Inprimitu bagerik

Hi engoitik ebiliren

Mundu guzietarik.

       Heuskara

Ezein ere lengoajerik

Ez franzesa ez berzerik

Orai ezta erideiten

Heuskararen parerik.

       Heuskara

       Ialji adi danzara.

SAUTRELA

Heuskara da kanpora, eta goazen oro danzara

O heuskara lauda ezak garaziko herria

Zeren hantik ukhen baituk behar duian thornuia

Lehenago hi baitinzan lengoajetan azkena

Orai aldiz izaneniz orotako lehena.

Heuskaldunak mundu orotan preziatu ziraden

Bana haien lengoajiaz berze oro burlatzen

Zeren ezein skripturan erideiten ezpaitzen

Orai dute ikasiren nola gauza hona zen.

Heuskaldun den gizon orok alxa beza buruia

Ezi huien lengoajia izanen da floria

Prinze eta iaun handiek orok haren galdia

Skribatus halbalute ikhasteko desira.

Desir hura konplitu du garaziko naturak

Eta haren adiskide orai bordelen denak

Lehen inprimizalia heuskararen hura da

Basko oro obligatu iagoitikoz hargana.

Etai lelori bailelo leloa zarai leloa

Heuskara da kanpora eta goazen oro danzara.

DEBILE PRINCIPIUM MELIOR

FORTUNA SEQUATUR

Extraict des regestes de Parlement

       Svpplie humblement Françoys Morpain, maistre Imprimeur de ceste ville de Bourdeaulx, que pour imprimer vn petit tracte intitule, Linguæ vasconum primitie, luy a conuenu faire plusieurs fraiz & mises. A ceste cause plaise a la Court inhibitions estre faictes a tous les Imprimeurs libraires de ce Ressort de imprimer ou faire imprimer le dict Tracte, & a tous marchans de nen vendre dautre impression dans troys ans a peine de mil liures tourñ. & ferez iustice. Veue laquelle requeste la court faict les inhibitions requises par le dict Morpain a peine de mil liures tourñ. Faict a Bourdeaulx en Parlement le dernier iour Dapuril, mil cinq cens quarante cinq.

Collation est faicte,

De Pontac.